Αγάπι

Έγραψα τις προάλλες μια ανάρτηση με τίτλο «πρόχειρος οδηγός». Ούτε φτιάχνω, ούτε πουλάω οδηγούς, αλλά κατά καιρούς τους χαζεύω, όπως χαζεύω τις Αθηναϊκές εφημερίδες. Όχι για την είδηση, αλλά για να δω, ο συγκεκριμένος εκδότης, τι θέλει να μου περάσει.

Οι οδηγοί για το νησί είναι, επιεικώς ελλιπείς και που και που προκατειλημμένοι Τις περισσότερες φορές δείχνουν άγνοια. Το νησί είναι μεγαλύτερο και αρκετά πιο πολύπλοκο από την πρώτη εντύπωση.

Εγώ, ας πούμε, νόμιζα ότι κάτι ήξερα για την περιοχή μου. Ωστόσο είμαι παντελώς άσχετος για μια περιοχή που φαίνεται από εδώ που είμαι, δεν απέχει 4-5 χιλιόμετρα, έχω περάσει πολλές φορές, και όμως κάθε φορά «ανακαλύπτω».

Προσπαθώντας, πέρσι, να αποτυπώσω μονοπάτια (ή δρόμους αν το προτιμάτε), είδα ότι υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο γύρω από το Αγάπι, που όμως μέσα στα δέντρα του λαγκαδιού ή τις βελανιδιές γύρω γύρω, δεν φαινόταν στην αεροφωτογραφία...

Πέρυσι το φθινόπωρο περπάτησα και φωτογράφισα το μονοπάτι-δρόμο από το Αγάπι προς τη Βωλάξ, που είδα ότι ήταν καθαρό και συντηρημένο από τους ίδιους τους Αγαπιανούς. Απόλαυση... Μία ώρα σε δάσος στις Κυκλάδες... Φέτος είδα ότι καθάρισαν και το κομμάτι προς τον έρημο οικισμό «Μεγάλος Ποταμός» και προς το Σκλαβοχώρι, το χωριό του Γκύζη.


Η έκπληξη; Έχει περισσότερους, και σε πρώτη εντύπωση όχι λιγότερο περίτεχνους περιστεριώνες από άλλα χωριά που φημίζονται για τους περιστεριώνες τους. Και νερόμυλους... Και συμπαθητικούς ανθρώπους, που αν προσέξεις, έχουν λίγο διαφορετικό γλωσσικό ιδίωμα από τους υπόλοιπους....

Ο φίλος Μανώλης Κ., σημάδεψε τα βασικά μονοπάτια που ενώνουν το Αγάπι με την Βωλάξ, τον Μεγάλο Ποτάμό και το Σκλαβοχωριό. Τα αρχεία είναι μεγάλα και μάλλον θα πάνε στην ophioussa.com, μαζί με φωτογραφίες και άλλο υλικό.

Καύσων

Για να μην σας αφήσω με βαρετές βελανιδολογίες, να η ανατολή του Σαββάτου. Ο ήλιος δεν είχε βγει ούτε ένα τέταρτο και ο κόσμος έκαιγε… Σήμερα διαφημίζουνε βοριαδάκια...

«Βελανιδολογία»

Αφού ο σχολιαστής εφηύρε τον όρο, να μερικές ακόμα. Η πρώτη είναι από την …Πίνδο. Όσο ποτίζεται, ανοίγει νέα φύλλα, αντέχει στον αέρα, το κρύο την ζέστη, «δρυς» με τα όλα της.

Και χνουδωτή. Υποψιάζομαι ότι το χνούδι στο νέο φύλλωμα είναι η προστασία της από τις αντιξοότητες

Το παρακάνει βέβαια, αν δεν σας έλεγα ότι είναι βελανιδιά, θα μπορούσε να είναι σπάνιο φυτό από άλλη ήπειρο.

Αυτή η αγγλίδα έχει λίγο διαφορετικά φύλλα από την ΝΖ, εξ άλλου και το βελανίδι ήταν διαφορετικό. Αναπτύσσεται όλο το καλοκαίρι, όσο ποτίζεται. Τα νεαρά φύλλα δεν έχουν αρκετή χλωροφύλλη, ή κάπως ζορίζονται από τον έντονο ήλιο εξ ου και το κοκκινωπό χρώμα. (που νόμιζα ότι είναι οξειδωμένη χλωροφύλλη, αλλά μάλλον ατελής χλωροφύλλη είναι). Με τον καύσωνα, μερικά παλιότερα φύλλα ξεραίνονται στις άκρες, όπως και στις φλαμουριές.


Αυτή είναι η δικιά μας. Η πιο προσαρμοσμένη στο ξηροθερμικό κλίμα. Με τις ζέστες σταματάει η βλάστηση και το φύλλο γίνεται σαν πετσί. Αν ποτιστεί καλά 2 φορές την εβδομάδα (να μην στεγνώσει το χώμα) μπορεί να πετάξει νέα φύλλα, όπως εδώ.

Υπάρχουν πάρα πολλά είδη φυλλοβόλας βελανιδιάς... όπως και πολλά πουρνάρια.

Χειμώνας, άνοιξη ή καλοκαίρι;

Κοίτα μπέρδεμα... Εδώ είναι η Ιούλιος, οι λυγαριές είναι ανθισμένες και οι σιδερίτες έχουν αρχίσει να φουσκώνουν. Η μικρή βελανιδιά νομίζει ότι είναι άνοιξη, πες Απρίλης, αφού έσκασε πριν ένα μήνα... Πίσω στο σπίτι της, εκεί δηλαδή που είναι η "μαμά" της είναι καταχείμωνο, κάτι σαν πρώτο δεκαήμερο Ιανουαρίου.

Αυτό που έχει αλλάξει την ανθρωπότητα στα τέλη του 20ου και στις αρχές του 21ου αιώνα, είναι οι υπολογιστές (και η συνεργασία τους με τα τηλέφωνα), και τα αεροπλάνα.

Αυτή η βελανιδιά είναι σε γλάστρα. Θα μπεί στο χώμα αρχές Οκτωβρίου. Αν δεν πάθει τίποτα του χρόνου το καλοκαίρι (μύκητες, κουνέλια, ακρίδες, κεραυνοί, βουντού, γλωσσοφάγωμα κλπ), του χρόνου τον Οκτώβριο θα είναι 25-30 εκατοστά. Σ ε 7-8 χρόνια μιπορεί να κάνει βελανίδια, και τότε θα έχουμε βελανιδιές ΝΖ (αγγλικές ή όχι). Έχω ήδη μία, 6 ετών ύψους 2,5 μέτρων.

Ιούλιος στην Τήνο

Το νησί, τον Ιούλιο, είναι ωραίο. Όσο κόσμο κι αν έχει, όσες κακογουστιές ή ανόητα έργα κι αν έκαναν οι άνθρωποι, τα χρώματα θυμίζουν καλοκαίρι, είναι πανεύκολο να βρεις ομορφιά, και μπορείς να κουραστείς ή να μείνεις χαλαρός, ανάλογα με τις ορέξεις σου.

Τα χρώματα είναι πια καλοκαιρινά. Μόνο χρυσοκίτρινα και καφέ, με εξαίρεση τα πράσινα των λαγκαδιών, το άσπρο του ασβέστη, και των όποιων λουλουδιών άφησαν οι άνθρωποι σε δημόσια θέα.

Οι περιστεριώνες είναι παντού. Αν δεν τους έχεις συνηθίσει ή βαρεθεί είναι μνημεία τέχνης, υπομονής και, εικάζω, εγωισμού. Οι περισσότεροι έχουν και περιστέρια, αυθεντικοί περιστεριώνες, και όχι κατασκευάσματα φτιαγμένα για τουρίστες.


Αν προσέξεις, κάθε μέρος έχει μυρουδιές και ήχους. Στα αγροτικά χωριά πλανάται ακόμα η μυρουδιά της μυζήθρας και του γιασεμιού. Στα δέντρα, απέναντι, ακούς τζιτζίκια, καρδερίνες και σπουργίτια. Κάπου στο βάθος κάτι παιδιά φωνάζουν και κοκόρια αυτοπροβάλλονται. Η πιο κοντινή παραλία στην Χώρα έχει απίθανα χρώματα τα βράδια.

Όλες οι παραπάνω εικόνες είναι από αυτοκίνητο σε άσφαλτο. Οι ήχοι και οι μυρουδιές είναι από μνήμη.

Πρόχειρος οδηγός

Ο/Η Ανώνυμος είπε...

Και μία μικρή δική μου συμβουλή με τα μάτια της επισκέπτριας προς την ανώνυμη 9:32 που προσπαθώ να ακολουθώ όταν δεν έχει καύσωνα. Περπάτησέ την. Ένα δίωρο την ημέρα πεζοπορία ή βόλτα είναι αποκαλυπτικό. Οι άνθρωποι σου πιάνουν μόνοι τους συζήτηση να σου πουν ιστορίες με μια περηφάνια για τον τόπο τους. Πολιτισμός. Είναι τελικά η Τήνος το νησί ενός πολιτισμένου κόσμου.

7 Ιουλίου 2009 11:08 μμ

Που θα έστελνα ανώνυμη επισκέπτρια που έρχεται με αυτοκίνητο στην Τήνο; Δύσκολο… αλλά να που και άλλοι θέλουν να βοηθήσουν...

Αγαπητή ανώνυμη:

Η Τήνος είναι ένα περίεργο νησί με διχασμένη προσωπικότητα. Πρώτα από όλα υπάρχει η επικάλυψη του νεοελληνισμού, ό,τι κόλλησε από τα πρότυπα της τηλεόρασης και του Νίτρο. Από το τελευταίο, δόξα τω θεώ, ελάχιστα πράγματα. Ωστόσο, ορισμένες περιοχές έχουν την μεσαία εκδοχή των beautiful people, ιδίως τα Σ/Κ του καλοκαιριού. Λίγο ο Τριαντάρος Μπερδεμιάδος, ΒΑ και Α της Χώρας.

Η Καρδιανή έχει επίσης ορισμένους “in” αλλά είναι τόσο μαγευτικό το χωριό που συγχωρεί τα πάντα. Αν έπρεπε να πω πιο είναι το ωραιότερο χωριό θα έλεγα «η Καρδιανή».

Κάτω από το νεοπλουτίστικο στρώμα, υπάρχει το ελληνορθόδοξο. Αυτό καλλιεργήθηκε μετά το 1824, με την «εύρεση» της θαυματουργής εικόνας. Να πας να δεις την εικόνα, κάτω από τα διαμάντια, άκουσα γράφει “A.M.” δηλαδή Ave Maria. Η προηγούμενη θαυματουργή εικόνα είναι στο Βρυσί.

Κάτω από το ελληνορθόδοξο υπάρχει το καθολικό το πιο πρόσφατο σε γαλλική παραλλαγή, το παλιότερο σε βενετσιάνικη. Η Τήνος ήταν η τελευταία κτήση, ή έδαφος (ανάλογα τι προκατάληψη έχεις) της Γαληνότατης στο Αιγαίο.

Κάτω από το Βενετσιάνικο υπάρχει, αλλά δεν φαίνεται, το Βυζαντινό ή Ρωμαϊκό, θα έλεγα εγώ, κάτω από αυτό το Ελληνιστικό, και μετά πάει μακριά η βαλίτσα, δεν υπάρχουν πολλά αρχαία ευρήματα, αλλά υπάρχουν.

Να ανέβεις στο Ξώμπουργο, το Κάστρο. Έπεσε στους Τούρκους το 1715, αλλά υπήρξε «κάστρο» σε αρχαίους χρόνους και έχει και ανασκαφές του 4ου αιώνα στους πρόποδες. Από το Ξώμπουργο βλέπεις την Σύρο, την Σέριφο, την Σίφνο, την Ρήνεια, την Δήλο, την Μύκονο, την Ικαρία, την Χίο και, αν είσαι τυχερή, την Σκύρο. Αν είσαι πρωινή, να είσαι εκεί πριν την ανατολή, αν είσαι νυκτερινή, με νέα σελήνη στις 21 Ιουλίου, θα έχεις αστροφεγγιές αξέχαστες.

Από το Κάστρο, θα δεις ότι η Τήνος έχει διακριτές περιοχές. Την Χώρα, που είναι περίπτωση από μόνη της, τα Πάνω Μέρη (Φαλατάδος Στενή), που είναι γοητευτικά με θαυμάσιους ανθρώπους και αυθεντικό φαγητό, τα Κάτω Μέρη, 100% καθολικά, λίγο παραμελημένα αλλά ενδιαφέροντα. Στα Κάτω Μέρη, να πας στα Λουτρά, στο μουσείο που κάποτε ήταν η σχολή των Ουρσουλινών. Επίσης, στην Βωλάξ και το Αγάπι. Το πρώτο έχει γίνει λίγο της μόδας αλλά έχει βελανιδιές μέσα σε γρανιτικά βράχια. Το δεύτερο είναι (όπως τα περισσότερα) μεσαιωνικό χωριό. Το Σκλαβοχωριό είναι επίσης 100% αυθεντικό, και είναι το μόνο ορθόδοξο χωριό στα καθολικά μέρη.

Τα Κάτω Μέρη τελειώνουν στα 4 χωριά, ένα από αυτά είναι το Κάτω Κλείσμα, το όνομα του οποίου είναι από τον μεσαιωνικό φεουδαρχικό όρο για περιφραγμένο περιβόλι. Έχει και την παλιότερη σύγχρονη εκκλησία που ανακαινίσθηκε το 1760. Από την Αετοφωλιά θα πας στα Πλατειά και τα Έξω Μέρη, και θα περάσεις από τα μέρη στα οποία συχνάζουν γεράκια, φίδια και βατραχάκια. Ο χάρτης έχει αυτήν την διαδρομή «πράσινη» αλλά κάτι φωστήρες την χαρακτήρισαν, μια νύχτα πονηρή, «βιομηχανική ζώνη».

Να πας οπωσδήποτε στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας στον Πύργο. Είναι τόσο καλοφτιαγμένο που αναιρεί τόνους κιτς από όλη την Ελλάδα. Ο Πύργος είχε κάποτε αυθεντικό γαλακτομπούρεκο, τώρα, το 2009, δεν ξέρω τι κάνουν. Ο Πάνορμος είναι συμπαθής. Αν οι κάτοικοι των Κάτω Μερών είναι οι παλιότεροι αυτόχθονες, οι κάτοικοι του Έξω Μερών είναι οι πιο πρόσφατοι και γενικά συμπαθείς.

Η Τήνος υπήρξε σε όλον το μεσαίωνα τόπος μετοίκησης ή καταφύγιο προσφύγων, και έτσι έχουμε κάθε καρυδιάς καρύδι. Η Τηνιακή προφορά, λένε, είναι από την Χαλκιδική του 10ου ή 11ου αιώνα, αλλά μπορεί να κάνω και λάθος.

Αν κάνεις μπάνιο, ιδίως αν είσαι λίγο …ιδιότροπη, να πας σε παραλίες που δεν έχουν κτίσματα, καλού κακού. Αν αντέχεις περιπέτεια και περπάτημα και αντέχεις στην δίψα και τις κακουχίες, να πας στον Πλατύ Γιαλό, ίσια κάτω από το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, κάπου ανάμεσα Αετοφωλιά και Πάνορμο, στην Βόρεια Τήνο. Το μόνο μέρος που δεν θα βρεις ψυχή (αλλά αστειεύομαι, μην το αποτολμήσεις μόνη σου. Βέβαια, αν πας λίγο δυτικά, προς την Καμένη Σπηλιά θα είσαι σε falco eleonorae territory… κι αν κάνεις google αυτές τις λέξεις θα δεις άλλες ιστορίες, δικές μου και του παπα Αντώνη!). Όλες οι παραλίες της Βόρειας Τήνου, με βοριά, βγάζουν, καμιά φορά, τα σχετικά σκουπίδια. Στην Νότια Τήνο δεν έχει αυτό το πρόβλημα αλλά, όπου έχει δρόμο, έχει κτίσματα και κόσμο…



Πριν φύγεις από το νησί, να ξανανέβεις στο Ξώμπουργο.

Η πρώτη φωτό είναι το Ξώμπουργο και ο Τριπόταμος (από τον Μουντάδο), κάποιο απόγευμα, και η δεύτερη, η Στενή, ο Φαλατάδος το Ξώμπουργο, και, στο βάθος, η Γυάρος, από τον Προφήτη Ηλία στον Τσικνιά, κάποιο βράδυ. Ο Πλατύ Γιαλός είναι η παραλία στην φωτό της 5ης Ιουλίου (πάνω από ...την Αμερικανική σημαία).

Πω πω, βγήκε σεντόνι… Μήπως να γράψω έναν οδηγό της Τήνου;… Θα έβαζα τον κ. Mazower να κάνει την ιστορική επισκόπηση…

Αγροτική Τήνος

Φυσικά, υπάρχει και η αγροτική Τήνος. Κάποτε σχεδόν όλο το νησί ήταν αγροτικό, και ήταν δύσκολη ζωή, αφού λίγο το χώμα, λιγότερο το νερό, αέρας, ωστόσο πρόλαβα το νησί να είναι σχεδόν αυτάρκες (αλλά πάντα με πίεση για μετανάστευση).

Πετιμέζι αντί για ζάχαρη, φασόλια, χειροποίητα μακαρόνια, ελάχιστο και εποχιακό κρέας, κριθάρι, σύκα, και ελάχιστο λάδι.

Τώρα τα αγροτικά έχουν περιοριστεί σε συμπλήρωμα της ενασχόλησης με την οικοδομή, και, για σχετικά λίγους, σαν κύριο εισόδημα, με πωλήσεις «καλοκαιρινών», στην τουριστική περίοδο, στην Χώρα. Εγώ περιορίζομαι στο να τσιμπολογάω. Ωμά κολοκυθάκια, ντομάτες και αμπελοφάσουλα. Σε 2-3 εβδομάδες πεπόνια και βατόμουρα.


Τέτοια εποχή, στην Βόρεια Τήνο, στα λαγκάδια και τις γούρνες τους, τα βατράχια ερωτοτροπούν, σε μουσικό ανταγωνισμό με τα τζιτζίκια, με τις λιβελούλες, τις βαρβακίνες και τα γεράκια σε μόνιμες υπερπτήσεις.

Για την αγροτική Τήνο, θα πας προς Ξινάρα, και από εκεί θα κατηφορήσεις προς τα Κάτω Μέρη, Κρόκο, Περάστρα, Κώμη... από εκεί, η Κολυμπήθρα δεν είναι μακριά, ούτε τα παράλια με τα falco eleonorae (αν και αυτά θέλουν περπάτημα...)

Εκδοχές (4)

Ο σουρεαλισμός αντιπροσωπεύεται από έργα τέχνης που χαρακτηρίζονται από την έκπληξη, το ανακόλουθο. Τις απροσδόκητες αντιπαραθέσεις. Βασίζεται στην δοξασία της ανώτερης πραγματικότητας ορισμένων μορφών και μέχρι τούδε αγνοημένων συσχετισμών, στην παντοδυναμία του ονείρου, κλπ κλπ.

Η Τήνος είναι γεμάτη απροσδόκητα και αντιπαραθέσεις, και σίγουρα μερικοί πιστεύουν στην ανωτερότητα ορισμένων μορφών. Μια τέτοια μορφή είναι ο μόλος, στην είσοδο του λιμανιού. Μην σας ξενίζει που μοιάζει κενός στην μέση, είναι προσωρινό, και προσωπικά μου αρέσει, γιατί σε αναγκάζει να συμπληρώσεις την παράλληλο του ορίζοντα.

Επειδή ένας ανώνυμος προαναγγέλλει την επίσκεψή του, και διάφοροι μου έχουν σχολιάσει την παραπλανητική εικόνα που παρουσιάζω για το νησί, να, εδώ μια άλλη πραγματικότητα, ο παλιός δρόμος της Παναγίας.

Μου αρέσουν τα μικρά πήλινα λιβανιστήρια, και τα κοχύλια, αλλά, με φωτογραφική μηχανή στο χέρι, ντράπηκα, και θα ξαναπάω.

Ο καινούργιος δρόμος είναι αλλιώς. Πλακοστρώθηκε πρόσφατα με μάρμαρα, και τα λάστιχα των αυτοκινήτων κάνουν περίεργο θόρυβο όταν περνάνε… Είναι επίσης καλός για ασκήσεις προοπτικής.

Αυτό που θα σας τρελάνει την πρώτη φορά που θα επισκεφθείτε το νησί είναι οι κολώνες της ΔΕΗ. Πολύ κολώνα βρε αδερφέ, μου θυμίζει τα καλώδια τηλεφώνου στο Buenos Aires: Χαώδες δίκτυο προς πάσα κατεύθυνση.


Με την υγρασία του καλοκαιρινού Αιγαίου στον αέρα, ωστόσο, αργά το απόγευμα, και οι κολώνες της ΔΕΗ αποκτούν …ποίηση. Σουρεαλιστική, ή μη, η Τήνος έχει αυθεντικότητα που δεν έχουν άλλα, πιο glamorous νησιά.